Granice pamięci i miejska układanka — pokazy rezydentów CreArt w Warsztatach Kultury

4 grudnia 2025 roku Warsztaty Kultury w Lublinie zaprezentowały efekt dwóch rezydencji artystycznych realizowanych w ramach projektu CreArt 3.0. W siedzibie przy Ul. grodzkiej 7 pokazano dwie odrębne instalacje: PeReBor: Osnowa Rzeki – Fragment Graniczny autorstwa Moniki Trypuz oraz Lublin Re‑Cut przygotowane przez Kristapsa Priede. Oba projekty odwołują się do pamięci miejsca, lecz robią to w skrajnie różnych środkach wyrazu — jeden poprzez rytm druku i wideo, drugi przez formę puzzli i zabawę z obrazem miasta.

PeReBor: pamięć rzeki w linorycie i obrazie

Instalacja Moniki Trypuz przeniosła fragment nadbużańskiego pogranicza do wnętrza galerii. Jak informuje organizator, praca składa się z niemal stu linorytowych odbitek ułożonych w przestrzenną strukturę, która przechodzi od uporządkowanych, pionowych elementów do meandrującego, niemal chaotycznego układu. Dopełnieniem kompozycji jest wideo przedstawiające rzekę Bug w jej naturalnym otoczeniu, co miało za zadanie osadzić ornamenty i znaki graficzne w kontekście geograficznym i kulturowym.

Według komunikatu, autorka wykorzystała motyw określany lokalnie jako „perebor” — element wynikający ze styku tradycji polskich, ukraińskich i białoruskich. Dzięki zestawieniu tradycyjnego warsztatu graficznego z materiałem filmowym instalacja stała się przestrzenią do refleksji nad granicami, pamięcią zbiorową i wielowarstwową tożsamością pogranicza.

Lublin Re‑Cut: miasto jako układanka i ekran

Projekt łotewskiego artysty Kristapsa Priede skupił się na kinach Lublina — ich dawnych i współczesnych formach. Jak informuje Warsztaty Kultury, Priede zaproponował instalację‑puzzle, która traktuje miasto jak nieustanny montaż: architektura, wspomnienia i osobiste odbicia tworzą zmienny obraz, który widzowie mogą „składać” w wyobraźni podczas wizyty.

W przestrzeni wystawy elementy instalacji działały jak fragmenty filmu montowanego na żywo. Zauważalnym zabiegiem była również żywa interakcja z publicznością — osoby oglądające odnajdywały swoje odbicia w powierzchniach instalacji, wchodząc w rolę współtwórców narracji o mieście. Projekt potraktował przemiany kinowych przestrzeni jako świadectwo szerszych przemian kulturowych i społecznych w Lublinie.

Rezydencje i wsparcie międzynarodowe

Obie prace powstały w ramach rezydencji realizowanych w projekcie CreArt 3.0 #stringing_together. Jak podkreślają organizatorzy, program ten promuje współpracę artystyczną w Europie i wspiera wymianę praktyk twórczych między miastami partnerskimi. Projekt jest współfinansowany z programu Unii Europejskiej „Kreatywna Europa”, co umożliwiło zaproszenie twórców i sfinalizowanie prezentacji w przestrzeni lokalnej instytucji kultury.

Kuratorko‑organizacyjnie wystawy wspierały Marzena Bielecka (przy realizacji pracy Moniki Trypuz) oraz Magdalena Linkowska (przy projekcie Kristapsa Priede), co według informacji prasowej zapewniło merytoryczne przygotowanie obu instalacji i ich adaptację do przestrzeni Warsztatów Kultury.

Znaczenie dla lokalnej sceny

Pokaz rezydentów to przykład działań, które łączą lokalne wątki z międzynarodowym dyskursem artystycznym. W przypadku prac zaprezentowanych 4 grudnia, Lublin stał się zarówno miejscem, które inspiruje artystów zewnętrznych, jak i przestrzenią, w której lokalne tematy — granica, przemiany architektury miejskiej, pamięć o kinach — zyskują nowe ujęcie. Dla miejskiej publiczności takie projekty są okazją do spotkania ze sztuką angażującą historyczne i społeczno‑kulturowe wątki regionu.

Praktyczne informacje dla zainteresowanych

• Miejsce prezentacji: Warsztaty Kultury, ul. Grodzka 7, Lublin.
• Data pokazu: 4 grudnia 2025 — to data finałowa rezydencji, prace powstały w trakcie programu CreArt 3.0.
• Organizacja i wsparcie: projekt realizowany w ramach CreArt 3.0 #stringing_together, współfinansowany przez program Unii Europejskiej „Kreatywna Europa”.
• Kuratorstwo: Marzena Bielecka (Monika Trypuz) oraz Magdalena Linkowska (Kristaps Priede).
• Dla kogo: projekty mogą zainteresować osoby zainteresowane sztukami wizualnymi, historią pogranicza, architekturą miejską oraz miłośników kina i grafiki warsztatowej.

Prezentacja w Warsztatach Kultury wpisuje się w szerszy nurt działań artystycznych wykorzystujących przestrzeń miejską i lokalną pamięć. Dla mieszkańców Lublina to nie tylko możliwość obejrzenia nowych prac, lecz także szansa na dialog o tym, jak miasto i jego granice są zapisywane w sztuce współczesnej.