Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy — bezpłatne badania i szczepienia dla mieszkanek Lublina

Trwający w dniach 19–25 stycznia 2026 r. Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy to sygnał dla mieszkanek Lublina, by skorzystały z bezpłatnych badań przesiewowych i zwiększyły wiedzę na temat szczepień przeciw HPV. Jak informuje Urząd Miasta Lublin, kampania ma przypominać o tym, że nowotwór często przez długi czas nie daje objawów, a wczesne wykrycie znacząco poprawia rokowania.

Skutki dla mieszkanek Lublina

Program profilaktyczny, o którym informuje miasto i krajowe instytucje zdrowia, kierowany jest do kobiet w wieku 25–64 lat. To one mogą wykonać cytologię w ramach bezpłatnego skryningu, zwykle raz na trzy lata. Dla mieszkańców oznacza to dostęp do prostej, szybkie i bezbolesnej procedury, która pozwala wychwycić zmiany przednowotworowe na wczesnym etapie.

Jak skorzystać z bezpłatnej cytologii

Według komunikatu Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, do udziału w programie nie potrzeba skierowania. Listę placówek wykonujących bezpłatne cytologie można sprawdzić na stronie NFZ. W praktyce mieszkanki Lublina powinny:

• sprawdzić wykaz punktów na stronie NFZ,
• umówić wizytę u ginekologa lub w przychodni oferującej badania przesiewowe,
• przynieść dokument tożsamości i kartę dokumentującą ubezpieczenie zdrowotne,
• pamiętać, że badanie można powtórzyć częściej — co roku — jeśli występują czynniki ryzyka (np. zakażenie HIV, stwierdzone zakażenie HPV, przyjmowanie leków immunosupresyjnych).

Grupy szczególnego ryzyka i zasady prowadzenia programu

Rak szyjki macicy nie jest wyłącznie chorobą uwarunkowaną genetycznie — jak przypominają eksperci i instytucje prowadzące kampanię, każda kobieta może znaleźć się w grupie ryzyka. Największe ryzyko dotyczy kobiet po 60. roku życia, ale w ostatnich latach obserwuje się rosnący odsetek zachorowań także w grupie 35–40 lat. Program profilaktyczny ma zmniejszyć liczbę zachorowań i zgonów poprzez regularne cytologie oraz edukację.

Kobiety, które wcześniej były leczone z powodu raka szyjki macicy, po zakończeniu kontroli onkologicznej są ponownie włączane do skryningu cytologicznego — decyzję o powrocie do programu podejmuje prowadzący lekarz onkolog.

Szczepienia HPV jako element ochrony

W komunikacie przypomniano też o roli szczepień przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Szczepionka jest wymieniana jako najbardziej skuteczna metoda zapobiegania zakażeniom HPV i nowotworom z nimi związanym. Zgodnie z danymi udostępnionymi przez instytucje zdrowia, stosowanie szczepionki może obniżyć ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy nawet o 70%. Szczepienie znajduje się w kalendarzu jako szczepienie zalecane; szczegółowe informacje dostępne są na stronie szczepienia.pzh.gov.pl.

Materiały edukacyjne i dostęp do informacji

W ramach Europejskiego Tygodnia Profilaktyki organizatorzy zachęcają również do korzystania z materiałów edukacyjnych. Film edukacyjny opublikowany przez Akademię NFZ, poruszający kluczowe badania i znaczenie wczesnej diagnostyki, jest dostępny na kanale Akademia NFZ w serwisie YouTube. Dodatkowe informacje o programie i miejscach wykonywania badań znajdują się na stronach Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia.

Praktyczne wskazówki przed badaniem

• Badanie cytologiczne jest krótkie i zwykle bezbolesne — polega na pobraniu komórek z szyjki macicy.
• Jeśli odczuwasz objawy lub masz czynniki ryzyka, poinformuj o tym lekarza — badania mogą być częstsze niż co trzy lata.
• Do programu mogą przystąpić kobiety, które czują się zdrowe i nie mają dolegliwości; jednak osoby po leczeniu onkologicznym wracają do skryningu zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
• Wykaz placówek realizujących bezpłatne cytologie oraz informacje o szczepieniach warto sprawdzić online przed umówieniem wizyty.

Zastępca Prezydenta Miasta Lublin ds. Społecznych, Anna Augustyniak, apeluje do mieszkanek miasta o korzystanie z dostępnych możliwości profilaktyki. Jak podkreślono w miejskim komunikacie, regularna kontrola zdrowia nie tylko zwiększa szanse na skuteczne leczenie, ale także może być przykładem dla innych kobiet — matek, córek i przyjaciółek.

Dla mieszkańców Lublina najważniejsze adresy i szczegóły organizacyjne są dostępne na stronach NFZ i Ministerstwa Zdrowia; osoby zainteresowane szczepieniem przeciw HPV mogą zapoznać się z informacjami na stronach Państwowego Zakładu Higieny.